TÜRK KÜLTÜRÜ VE EDEBİYATINA ADANMIŞ BİR ÖMÜR: DOÇ. DR. ABDULKERİM DİNÇ VE GAGAUZ YERİ ARAŞTIRMALARI - Haytaoğlu Yunus Buğra YILMAZ
Türk dünyası edebiyatı, Türk halk bilimi ve tiyatro/dramatik edebiyat alanındaki nitelikli çalışmalarıyla öne çıkan akademisyen Doç. Dr. Abdulkerim Dinç, uzun yıllar Atatürk Üniversitesi bünyesinde Türk Dili ve Edebiyatı eğitimi vermiş, bilimsel yetkinliği ve kültürel birikimiyle Türk dünyası araştırmalarına önemli katkılarda bulunmuş seçkin bir bilim insanıdır. Özellikle Gagauz Türklerinin halk kültürü, gelenekleri, tiyatrosu ve edebiyatı üzerine sahada yürüttüğü özgün derleme ve tahlil çalışmaları, onu Türk dünyasının hafızasına kazıyan temel kilometre taşlarından biridir.
TÜRK KÜLTÜRÜ VE EDEBİYATINA ADANMIŞ BİR ÖMÜR: DOÇ. DR. ABDULKERİM DİNÇ VE GAGAUZ YERİ ARAŞTIRMALARI
Haytaoğlu Yunus Buğra YILMAZ
Giriş
Türk dünyası edebiyatı, Türk halk bilimi ve tiyatro/dramatik edebiyat alanındaki nitelikli çalışmalarıyla öne çıkan akademisyen Doç. Dr. Abdulkerim Dinç, uzun yıllar Atatürk Üniversitesi bünyesinde Türk Dili ve Edebiyatı eğitimi vermiş, bilimsel yetkinliği ve kültürel birikimiyle Türk dünyası araştırmalarına önemli katkılarda bulunmuş seçkin bir bilim insanıdır. Özellikle Gagauz Türklerinin halk kültürü, gelenekleri, tiyatrosu ve edebiyatı üzerine sahada yürüttüğü özgün derleme ve tahlil çalışmaları, onu Türk dünyasının hafızasına kazıyan temel kilometre taşlarından biridir.
1. Hayatı ve Akademik Kariyeri
Abdulkerim Dinç, 1955 yılında Sivas’ta dünyaya gelmiştir. Ortaöğrenimini Ankara Atatürk Lisesi’nde tamamladıktan sonra yükseköğrenim için Erzurum’a gelerek Atatürk Üniversitesi’nden mezun olmuştur. 1985 yılından itibaren Atatürk Üniversitesi bünyesinde (Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi ve Türk Dili bölümlerinde) akademisyen olarak görev yapmaya başlamıştır.
Asıl uzmanlık alanı Yeni Türk Edebiyatı ve dramatik edebiyat (tiyatro) olan Dinç, üniversitede yetiştirdiği binlerce öğrencinin yanı sıra sanat ve edebiyat söyleşileri, sahne uyarlamaları ve tiyatro faaliyetleriyle edebiyat sevgisinin aşılanmasında etkin rol oynamıştır.
2. Gagauz Yeri Sahasında Yürüttüğü Derlemeler ve Türk Dünyası Hizmetleri
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) görevlendirmesi kapsamında 2001 yılının Mart ayından 2002 yılının Temmuz ayına kadar Moldova’ya bağlı Gagauz Yeri Özerk Bölgesi'nde bulunan Komrat Devlet Üniversitesi Milli Kültür Fakültesi bünyesinde öğretim üyesi olarak ders vermiştir. Ayrıca dönem içinde Gagauz Millî Üniversitesi’nde de eğitim-öğretim faaliyetlerine katılmıştır.
Gagauz Yeri'nde geçirdiği 15 aylık sürede ve müteakip yıllarda gerçekleştirdiği saha ziyaretlerinde, halk bilimi (folklor) alanındaki tahlilci çalışma eksikliğini fark ederek köyleri gezmiş ve ham derleme malzemeleri toplamıştır. Dinç'in bu sahada öne çıkan çalışmaları ve eserleri şunlardır:
• Gagauz Tiyatrosu ve Edebiyatı: Gagauz yazarı Todur Zanet’in "Aaçlık Kurbannarı" (Açlık Kurbanları) adlı tiyatro oyununu Erzurum Atatürk Üniversitesi bünyesinde sahneye koymuş ve basılı eser haline getirilmesine katkı sunmuştur.
• Halk Bilimi ve Gelenek Derlemeleri: Gagauz Türklerinin ölüm gelenekleri, takvim (kalender) adetleri ve mizah unsurları üzerine saha çalışmaları yürüterek "Gagauzlar", "Aaçlık Kurbannarı" ve "NASTRADİN: Gagauz Kültüründe Nasreddin Hoca" adlı kitapları literatüre kazandırmıştır.
• Dil ve Kimlik Vurgusu: Gagauz Türkçesinin erimesine ve kültürel asimilasyona karşı uyarılarda bulunarak, Gagauz kültürünün bilimsel ve siyasi alanda desteklenmesi gerektiği yönünde önemli tespitler paylaşmıştır.
3. Sanat, Şiir ve Akademik Mirası
Doç. Dr. Abdulkerim Dinç, akademik metinlerin yanı sıra Türk edebiyatının önemli şair ve yazarlarıyla düzenlediği edebiyat oturumları ve şiir sohbetleriyle de tanınmaktadır. Prof. Dr. Nurullah Genç gibi usta isimlerle gerçekleştirdiği şiir söyleşileri ve edebi değerlendirmeler, Anadolu toprağının kültür değerlerine bağlanan estetik bir yaklaşımı temsil etmektedir.
Vefatının ardından Gagauz edebiyatçı Todur Zanet ve Türk dünyası aydınları tarafından "türk dünyasının kulturasına izmetä kendisini baaşlayan, gagauzların büük dostu" ifadeleriyle anılmıştır.
Dipnotlar / Kaynakça
1. Kitapyurdu Biyografi Veritabanı, "Abdülkerim Dinç Özgeçmişi ve Kitapları", [Online Erişim].
2. Kardeş Kalemler Dergisi, "Dr. Abdulkerim Dinç ile Gagauzlar Üzerine Bir Söyleşi", Söyleşi Tarihi: 01 Eylül 2021.
3. Ana Sözü Gazetesi (Gagauziya), Todur Zanet, "Canı sıcak adam Doç. Dr. Abdulkerim DİNÇ raametli oldu", Eylül 2025.
4. Hasan Seçen Blog / Akademik Etkinlik Notları, "Prof. Dr. Nurullah Genç ve Yrd. Doç. Dr. Abdülkerim Dinç'ten Şiir Sohbeti", 16 Aralık 2014.
5. Atatürk Üniversitesi Akademik Veri Yönetim Sistemi (AVESİS), Dr. Öğr. Üyesi / Doç. Dr. Aptulkerim Dinç Akademik Profil Bilgileri.
