TÜRK EDEBİYATININ ÇOK YÖNLÜ KALEMİ: VASFİ MAHİR KOCATÜRK- Yunus Buğra YILMAZ

ANMA
BUGÜN 17 TEMMUZ (1961)
TÜRK EDEBİYATININ ÖNEMLİ YAZARLARINDAN
VASFİ MAHİR KOCATÜRK'ÜN ÖLÜM YIL DÖNÜMÜ RAHMETLE ANIYORUM.

TÜRK EDEBİYATININ ÇOK YÖNLÜ KALEMİ: VASFİ MAHİR KOCATÜRK
Yunus Buğra YILMAZ
Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatı, köklü bir geleneğin modern bir potada eridiği, kimlik arayışının ve inşa sürecinin en yoğun yaşandığı dönemlerden biridir. Bu dönemin hem teorik hem de pratik alanında iz bırakan, edebiyatı sadece bir sanat dalı değil aynı zamanda bir eğitim ve tarih bilinci aracı olarak gören müstesna şahsiyetlerinden biri de Vasfi Mahir Kocatürk’tür. Hece ölçüsüne getirdiği yeni solukla tanınan Yedi Meşaleciler topluluğunun en üretken üyelerinden biri olan Kocatürk; şairliği, oyun yazarlığı, edebiyat tarihçiliği ve eğitimci kimliğiyle çok yönlü bir aydın portresi çizmektedir.
1. Hayat Hikâyesi: Eğitime ve Edebiyata Adanan Bir Ömür
Vasfi Mahir Kocatürk, 1907 yılında Gümüşhane’de dünyaya geldi. İlk ve orta öğrenimini Kocaeli ve İstanbul’da tamamladıktan sonra, yükseköğrenimini Mülkiye Mektebi’nde (Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi) tamamlayarak 1930 yılında mezun oldu.
Mezuniyetinin ardından bürokrasi yerine eğitimciliği ve sanatı seçen Kocatürk, Türkiye’nin dört bir yanındaki liselerde (Ankara, Edirne, Kastamonu, Malatya, İstanbul) edebiyat öğretmenliği ve müdürlük yaptı. Bu süreç, onun Türk gençliğinin estetik ve tarihi bağlarını güçlendirme misyonunu üstlenmesini sağladı. Eğitimcilik kariyerinin yanı sıra bir dönem Milli Eğitim Bakanlığı Müfettişliği görevinde bulundu ve TBMM’de Gümüşhane Milletvekili (1950-1954) olarak yer alarak ülkesine siyasi alanda da hizmet etti. Hayatının son dönemlerini Ankara’da kendi kurduğu "Edebiyat Yayınevi"ni yöneterek ve eserlerini derleyerek geçiren Kocatürk, 17 Temmuz 1961 tarihinde geçirdiği bir kalp krizi sonucu hayata gözlerini yumdu.
2. Edebi Kişiliği ve Yedi Meşale Hareketi
Vasfi Mahir, edebiyat dünyasına adını ilk kez 1928 yılında yayımlanan ve Türk edebiyatının ilk beyannameli topluluklarından biri olan Yedi Meşaleciler ile duyurdu. Sabri Esat Siyavuşgil, Ziya Osman Saba, Yaşar Nabi Nayır, Muammer Lütfi, Cevdet Kudret ve Kenan Hulusi ile birlikte çıkardıkları Yedi Meşale kitabı ve dergisi, dönemin "Beş Hececiler"ine karşı bir tepki niteliğindeydi. Topluluk, edebiyatta "canlılık, samimiyet ve daima yenilik" ilkesini savunuyordu.
Kocatürk’ün şiir dünyası incelendiğinde şu temel özellikler öne çıkar:
• Destansı ve Epik Söylem: Topluluğun diğer üyelerine kıyasla Vasfi Mahir, milli duyguları, kahramanlık hikâyelerini, Türk tarihinin sanlı sayfalarını ve memleket manzaralarını coşkulu bir dille işleyen "epik" bir şair olarak ayrışır.
• Hece Veznindeki Ustalaşma: Hece ölçüsünü titizlikle kullanmış, durakları ve ritmi şiirinin duygusal yüküne göre başarıyla şekillendirmiştir.
• Milli Romantizm: Şiirlerinde geçmişe duyulan özlem, vatan sevgisi ve kahramanlık temaları, batılı bir form anlayışıyla ancak milli bir ruhla harmanlanmıştır.
3. Eserleri: Şiirden Edebiyat Tarihine Geniş Bir Külliyat
Vasfi Mahir Kocatürk, sadece şiir yazmakla kalmamış; araştırma, inceleme, tiyatro ve antoloji alanında da Türk kültür hayatına devasa bir miras bırakmıştır.
A. Şiir Kitapları
Şairin iç dünyasını, memleket sevgisini ve epik tarzını yansıtan başlıca şiir kitapları şunlardır:
• Tunç Sesleri (1935): Kahramanlık ve milliyetçilik duygularının en yoğun olduğu, adeta birer marş niteliğindeki şiirlerini barındırır.
• Bizim Türküler (1937): Halk şiiri geleneğinden esinlenen, Anadolu insanını ve coğrafyasını anlatan eseridir.
• Ergenekon (1941): Türk mitolojisinden ve tarihinden ilham alan epik şiir kitabıdır.
• Geçmiş Geceler (1936)
• Hayat Şarkıları (1946)
B. Manzum Oyunlar (Tiyatro)
Sanatçı, tiyatroyu da şiirsel dili kitlelere ulaştırmanın bir yolu olarak görmüştür:
• Yaman
• Sanatkâr
• Köroğlu
C. Edebiyat Tarihi, İnceleme ve Antolojiler