**Erzurum’un Kültür Hafızasında Rindane Bir Şahsiyet: Feyyaz İbrahimhakkıoğlu -Yunus Buğra YILMAZ**
Türk-İslam tasavvuf tarihinin en müstesna eserlerinden biri olan Marifetnâme’nin müellifi Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri, geride yalnızca yazılı eserler değil, aynı zamanda o köklü irfan geleneğini nesiller boyu sürdüren bir aile mirası da bırakmıştır. Bu mirasın 20. yüzyıldaki en özgün temsilcilerinden biri, köklü bir ilim ve kültür damarından gelen Mahmut Feyyaz İbrahimhakkıoğlu’dur. Erzurum'un yerel kültüründe, siyasetinde ve sanat hayatında derin izler bırakan İbrahimhakkıoğlu, rindane kişiliği, nüktedan sohbetleri ve ecdadının mirasına olan sadakatiyle tanınan müstesna bir şahsiyettir.
Erzurum’un Kültür Hafızasında Rindane Bir Şahsiyet: Feyyaz İbrahimhakkıoğlu
Yunus Buğra YILMAZ
Türk-İslam tasavvuf tarihinin en müstesna eserlerinden biri olan Marifetnâme’nin müellifi Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri, geride yalnızca yazılı eserler değil, aynı zamanda o köklü irfan geleneğini nesiller boyu sürdüren bir aile mirası da bırakmıştır. Bu mirasın 20. yüzyıldaki en özgün temsilcilerinden biri, köklü bir ilim ve kültür damarından gelen Mahmut Feyyaz İbrahimhakkıoğlu’dur. Erzurum'un yerel kültüründe, siyasetinde ve sanat hayatında derin izler bırakan İbrahimhakkıoğlu, rindane kişiliği, nüktedan sohbetleri ve ecdadının mirasına olan sadakatiyle tanınan müstesna bir şahsiyettir.
Hayatı ve Soyu
Mahmut Feyyaz İbrahimhakkıoğlu, 1941 yılında Erzurum’da dünyaya gelmiştir. Babası, büyük alim Erzurumlu İbrahim Hakkı Efendi’nin altıncı kuşaktan torunu olan M. Hakkı İbrahimhakkıoğlu; dedesi ise Hacı Fehim Efendi’dir.
İlk öğrenim yıllarının bir kısmını, babasının memuriyet görevleri sebebiyle Diyarbakır’ın Ergani ilçesinde geçiren İbrahimhakkıoğlu, 1956 yılında ailesiyle birlikte yeniden memleketi Erzurum’a dönmüş ve eğitimini Yavuz Selim İlköğretmen Okulu bünyesindeki ortaokulda tamamlamıştır. Eğitim hayatının ardından Devlet Demiryolları (DDY) bünyesinde bilet gişesi işletmeciliği yaparak iş hayatına atılmıştır. Ancak paraya ve maddiyata değer vermeyen, dost meclislerini ve derin sohbetleri her şeyin önünde tutan tabiatı gereği, gişeyi sık sık güvendiği dostlarına emanet edip kültür sohbetlerine koştuğu nakledilir. Daha sonraki süreçte kamu hizmetine Toprak-Su Teşkilatı bünyesinde devam etmiştir.
Kültür, Sanat ve Siyaset Hayatındaki Yeri
Feyyaz İbrahimhakkıoğlu, tek bir kalıba sığmayan çok yönlü bir fikrî ve ameli hayata sahipti. Hayatının farklı dönemlerinde sanattan siyasete, tasavvuftan akademik kurumlara kadar geniş bir yelpazede faaliyet göstermiştir:
• İbrahim Hakkı Enstitüsü ve Ecdat Mirası: İbrahimhakkıoğlu, Atatürk Üniversitesi bünyesinde kurulan İbrahim Hakkı Enstitüsü’nde adeta tek kişilik bir ordu gibi çalışmıştır. Dedesi İbrahim Hakkı Hazretleri’nin mirasını yaşatmak, eserlerini genç nesillere aktarmak ve onun hatırasını korumak için ömrünü vakfetmiştir.
• Tasavvuf ve El Sanatları: Geleneksel Türk-İslam sanatlarına büyük ilgi duyan İbrahimhakkıoğlu, kitap tezyinatı (süsleme) sanatı ile meşgul olmuş; aynı zamanda dervişane bir hayat sürerek zikir meclislerinin idaresinde bulunmuştur.
• Siyasi Hayatı: Sosyal çevresindeki ağırlığı ve sevilen karakteri, onu aktif siyasete de taşımıştır. Bir dönem Anavatan Partisi’nin (ANAP) Erzurum’daki önde gelen ve yön veren isimleri arasında yer almıştır.
Kişiliği ve Edebi Nükteleri
Feyyaz İbrahimhakkıoğlu, klasik doğu kültürünün "rind" (dünya malına değer vermeyen, gönül ehli) olarak tanımladığı insan tipinin son örneklerindendi. Hafızasında yer eden güçlü edebi birikimiyle, dost meclislerinde şiir tahlilleri yapardı. Yahya Kemal Beyatlı üzerine yapılan bir sohbette, şairin ölüm karşısındaki tavrını yorumlarken onun unutulmaktan korktuğunu vurgulaması ve Yahya Kemal'in şu beytini okuması, onun derin edebi kavrayışını özetlemektedir:
"Ölmek kaderde var, yaşayıp köhnemek hazin / Buna bir çare yok mudur ya Rabbelalemin?"
ÖLÜMÜ
Ömrünün son yıllarını ailesine ait pek çok hatıranın bulunduğu İstanbul'da geçiren İbrahimhakkıoğlu, uzun süre şeker hastalığı ve böbrek yetmezliği ile mücadele etmiştir. 29 Ağustos 2010 tarihinde, mübarek Ramazan ayında memleketi Erzurum'da kalp krizi geçirerek 70 yaşında vefat etmiştir. Cenazesi, Erzurum Lala Paşa Camii'nde siyaset, akademi ve sivil toplum dünyasından çok sayıda seveninin katılımıyla kılınan namazın ardından dualarla toprağa verilmiştir. Ardında, Erzurum kültür mirasına sadık kalmış bir derviş hüviyeti bırakmıştır.
Dipnotlar
1. ER-VAK (Erzurum Kalkınma Vakfı) Arşivi, "Haftalık Yazılar", Feyyaz İbrahimhakkıoğlu'nun Erzurum ve Ergani yıllarına dair biyografik notlar.
2. Erzurum Ansiklopedisi, "Mahmut Feyyaz İbrahimhakkıoğlu" maddesi. Ailenin şeceresi ve 6. kuşak akrabalık bağları.
3. Türkiye Yazarlar Birliği (TYB) Vefat İlanı ve Biyografi Yazısı, 29 Ağustos 2010. DDY yılları, Toprak-Su Teşkilatı, Enstitü çalışmaları ve siyasi hayatına dair detaylar.
4. Erzurum İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, "Erzurum'un Değerleri" Kültür Portalı. Feyyaz İbrahimhakkıoğlu'nun edebi sohbetleri ve Yahya Kemal analizine dair aktarımlar.
