EDEBİYATTAN SİYASETE UZANAN BİR ÖMÜR: ÇINIBAY TURSUNBEKOV’UN MİRASI
ANMA 07 TEMMUZ (2020) BUGÜN TÜRK DÜNYASININ BÜYÜK ŞAİRİ VE DÜŞÜNÜRÜ ÇINIBAY TURSUNBEKOV'UN VEFATININ YIL DÖNÜMÜ. RAHMETLE ANIYORUM
EDEBİYATTAN SİYASETE UZANAN BİR ÖMÜR: ÇINIBAY TURSUNBEKOV’UN MİRASI
Yunus Buğra YILMAZ
Kırgızistan siyasetinin en uzlaşmacı figürlerinden biri olan, eski Meclis Başkanı, şair ve iş insanı Çınıbay Tursunbekov, geride sadece siyasi başarılar değil; kelimelerle örülmüş bir kültürel miras da bıraktı. 2020 yılında, küresel salgın döneminde Bişkek’te hayata gözlerini yuman Tursunbekov, Narın’ın küçük bir köyünden çıkıp devletin zirvesine uzanan ilham verici bir yaşam öyküsüne sahipti.
Narın’ın Karlı Dağlarından Edebiyat Dünyasına
Çınıbay Akunoğlu Tursunbekov, 15 Ekim 1960 tarihinde Kırgızistan’ın Narın bölgesine bağlı Jan-Bulak köyünde dünyaya geldi. Gençlik yıllarından itibaren edebiyata ve dile büyük bir tutku besleyen Tursunbekov, 1983 yılında Kırgız Devlet Üniversitesi Filoloji Fakültesi’nden başarıyla mezun oldu.
Eğitim hayatına ara vermeden devam ederek Kırgızistan Milli Bilimler Akademisi’nde dil ve edebiyat üzerine doktora yaptı. O dönem yazdığı şiirler ve edebi eleştirilerle adından söz ettiren Tursunbekov, Kırgızistan Yazarlar Birliği üyesi olarak ülkenin kültürel kimliğinin korunmasında aktif rol oynadı.
Türkiye Yılları ve Girişimcilik Rüzgarı
Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından Kırgızistan bağımsızlığını kazandığında, Tursunbekov ülkesini dış dünyada temsil eden ilk aydınlardan biri oldu. 1990’lı yılların başında Türkiye’ye gelerek Kırgızistan Eğitim Bakanlığı’nın Türkiye temsilcisi olarak görev yaptı. Aynı zamanda TİKA (Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı) bünyesinde çalışarak iki kardeş ülke arasındaki bağların güçlenmesine katkı sağladı.
Türkiye'deki görev süresinin ardından ülkesine dönen Tursunbekov, sadece bir akademisyen ve diplomat olmadığını, güçlü bir vizyona sahip bir girişimci olduğunu da kanıtladı. Un ve unlu mamuller sektöründe kurduğu "Ak-Kula" şirketiyle Kırgızistan ekonomisine ciddi katkılar sağladı ve ülkenin önde gelen iş insanları arasında yerini aldı.
"Siyaset, toplumun refahı için bir uzlaşı sanatıdır. Şiir ise o toplumun ruhudur." — Çınıbay Tursunbekov
Devletin Zirvesine Yükseliş: Cogorku Keneş Başkanlığı
İş dünyasındaki başarısı ve entelektüel birikimi, onu kaçınılmaz olarak siyaset sahnesine taşıdı. 2010 yılında Kırgızistan Sosyal Demokrat Partisi (SDPK) saflarından milletvekili seçilerek parlamentoya (Cogorku Keneş) girdi. Kısa sürede parti içindeki ve meclisteki yapıcı, sakin ve birleştirici tavrıyla dikkat çekti.
Siyasi kariyerinin zirve noktası ise 27 Nisan 2016 tarihinde yaşandı. Mecliste yapılan oylamada büyük bir destekle Kırgızistan Meclis Başkanı seçildi. Görevde kaldığı süre boyunca, çalkantılı dönemlerden geçen Kırgız siyasetinde bir "denge unsuru" olmayı başardı. Farklı siyasi kutupları aynı masa etrafında toplayabilme yeteneği, ona hem halkın hem de siyasi rakiplerinin saygısını kazandırdı. 2017 yılının Ekim ayında, yaklaşan cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde tarafsızlık ilkesine sadık kalmak adına görevinden kendi isteğiyle istifa etti ancak milletvekili olarak halkına hizmet etmeye devam etti.
Erken Veda
Takvimler 6 Temmuz 2020'yi gösterdiğinde, tüm dünyayı kasıp kavuran COVID-19 salgınına bağlı zatürre nedeniyle Bişkek'te tedavi gördüğü hastanede 59 yaşında hayata veda etti. Ölümü, sadece Kırgızistan'da değil, Türkiye ve tüm Türk dünyasında büyük bir üzüntüyle karşılandı.
Çınıbay Tursunbekov, ardında çok sayıda basılı şiir kitabı, başarıyla yönetilmiş meclis oturumları ve dürüst bir devlet adamı profili bıraktı. Narın'dan çıkan o şair çocuk, Kırgız halkının hafızasında her zaman "zarif bir siyasetçi ve vatansever bir aydın" olarak yaşayacak.
