KERKÜK SEVDALISI BİR AYDIN VE DAVA ADAMI: SADUN KÖPRÜLÜ -Yunus Buğra YILMAZ

KERKÜK SEVDALISI BİR AYDIN VE DAVA ADAMI: SADUN KÖPRÜLÜ
Yunus Buğra YILMAZ
Irak Türkmenlerinin haklı davasını dünyaya duyurmak, zengin kültürlerini yaşatmak ve Kerkük’ün Türk kimliğini korumak için ömrünü adayan pek çok kahraman çıkmıştır. Bu isimler arasında hem entelektüel birikimi hem de sivil toplum faaliyetlerindeki öncü rolüyle Sadun Köprülü, Irak Türkmen hareketinin modern dönemdeki en saygın figürlerinden biridir. Kerkük kökenli köklü bir aileye mensup olan Köprülü, kalemiyle, sesiyle ve teşkilatçı yapısıyla Türkmen toplumu üzerinde derin izler bırakmıştır.
1. Kökeni ve İlk Gençlik Yılları
Sadun Köprülü, Irak Türkmenlerinin kültür başkenti kabul edilen Kerkük'te dünyaya geldi. Bölgenin köklü, saygın ve milliyetçi ailelerinden biri olan Köprülü ailesine mensup olması, onun çocukluk ve gençlik yıllarından itibaren güçlü bir milli şuurla yetişmesini sağladı. Kerkük'te ilk ve orta öğrenimini tamamladığı dönem, Baas rejiminin Türkmenler üzerindeki asimilasyon ve baskı politikalarının en yoğun hissedildiği yıllardı. Bu baskı ortamı, onun bir aydın olarak kimliğinin şekillenmesinde ve ömrünü adayacağı davanın temellerinin atılmasında belirleyici oldu.
2. Eğitim Hayatı ve Kültürel Faaliyetleri
Gençlik yıllarında yükseköğrenimini tamamlamak üzere Türkiye’ye gelen Sadun Köprülü, buradaki üniversite yıllarında Irak Türkmenlerinin sesini Türkiye kamuoyuna duyurmak adına aktif faaliyetler yürüttü. Kültürel ve edebi çalışmalara büyük önem veren Köprülü, sadece siyasi bir mücadele değil, aynı zamanda dil ve kültür mücadelesi verilmesi gerektiğine inanıyordu.
• Yazın Hayatı ve Gazetecilik: Türkmen kültürü, Kerkük tarihi, hoyratlar ve Türkmen edebiyatı üzerine çok sayıda makale, araştırma ve yazı kaleme aldı. Çeşitli dergi ve gazetelerde yayımlanan yazılarıyla, Irak'taki Türk varlığının tarihi köklerini bilimsel ve edebi bir dille ortaya koydu.
• Folklor ve Dil Çalışmaları: Kerkük ağzının, Türkmen halk edebiyatının ve folklorunun unutulmaması için genç nesillere rehberlik etti. Yazılarında her zaman Türkmenlerin Türkçe konuşma ve yazma haklarının elinden alınamayacağını vurguladı.
3. Irak Türkmen Cephesi (İTC) ve Teşkilatçılık Rolü
Sadun Köprülü’yü sadece bir yazar değil, aynı zamanda bir aksiyon adamı yapan en önemli süreç, Irak Türkmenlerinin haklarını siyasi alanda savunmak üzere kurulan Irak Türkmen Cephesi (İTC) bünyesindeki çalışmaları olmuştur.
Özellikle 1990'lı yıllardan itibaren Körfez Savaşı sonrasında Kuzey Irak'ta ve genel olarak Irak genelinde değişen dengelerde, Türkmenlerin haklarının masada aranması için yoğun diplomasi trafiği yürüttü. İTC bünyesinde üstlendiği çeşitli idari ve kültürel görevlerle, Türkmen diasporasının örgütlenmesinde, Türkiye ve diğer Türk Cumhuriyetleri ile bağların güçlü tutulmasında köprü vazifesi gördü. Temsil yeteneği, hitabet gücü ve birleştirici üslubu sayesinde Türkmen toplumu içinde büyük bir saygınlık kazandı.
4. Baskılara Karşı Eğilmeyen Bir Duruş
Hayatı boyunca Saddam Hüseyin rejiminin tehditlerine, sürgünlerine ve baskılarına maruz kalan Köprülü, 2003 yılındaki Irak işgalinin ardından da Kerkük'ün demografik yapısını değiştirmek isteyen bölgesel ve uluslararası aktörlerin hedefi oldu. Ancak o, tüm tehditlere rağmen doğup büyüdüğü topraklardan ve Kerkük’ün Türkmen kimliğinden asla taviz vermedi. Her platformda Kerkük'ün bir Türk şehri olduğunu, burada yaşayan tüm halkların kardeşçe ama hak gaspı olmadan yaşaması gerektiğini savundu.
5. Vefatı ve Tarihi Mirası
Ömrünü Kerkük davasına, Türkmeneli'nin özgürlüğüne ve Türk dünyasının birliğine adayan Sadun Köprülü, arkasında sayısız makale, yetiştirilmiş yüzlerce genç ve eğilmeyen bir dava mirası bırakarak aramızdan ayrıldı.
Vefatı, sadece Irak Türkmenleri arasında değil, Türkiye’de ve tüm Türk dünyasında büyük bir üzüntüyle karşılandı. Bugün Sadun Köprülü adı; dürüstlüğü, vatanseverliği, Kerkük hoyratlarına olan sevdası ve adalete olan inancıyla anılmaktadır.

Sadun Köprülü, kalemin silahtan, fikrin ise kaba kuvvetten her zaman daha üstün olduğunu kanıtlayan bir modern zaman mücahidiydi. Irak Türkmenlerinin en zor zamanlarında bir kutup yıldızı gibi yollarını aydınlatmış; entelektüel kimliğiyle barbarlığa ve asimilasyona karşı medeniyetin, kültürün ve köklü tarihin dilini konuşmuştur. Onun bıraktığı meşale, bugün Kerkük’te ve tüm Türkmeneli coğrafyasında yetişen yeni nesil Türkmen aydınlarının yolunu aydınlatmaya devam etmektedir.