**TÜRK MİLLİYETÇİLİĞİNİN FİKİR VE YAZI İŞÇİSİ: ALTAN DELİORMAN’IN HAYATI, ESERLERİ VE TÜRKÇÜ MİLLİYETÇİLİK DÜŞÜNCESİNDEKİ YERİ - Haytaoğlu Yunus Buğra YILMAZ**

TÜRK MİLLİYETÇİLİĞİNİN FİKİR VE YAZI İŞÇİSİ: ALTAN DELİORMAN’IN HAYATI, ESERLERİ VE TÜRKÇÜ MİLLİYETÇİLİK DÜŞÜNCESİNDEKİ YERİ
Haytaoğlu Yunus Buğra YILMAZ
Özet
Altan Deliorman (1936-2012), 20. yüzyılın ikinci yarısından 21. yüzyılın başlarına kadar Türk milliyetçiliği hareketinin fikrî, matbuat ve teşkilat kademelerinde doğrudan yer almış önde gelen gazete ve fikir adamlarından biridir. Hüseyin Nihal Atsız’ın açtığı mektepten yetişen ve Atsız’ın "ruh mimarisini" bizzat özümseyen Deliorman; gazeteciliği, yayıncılığı, tarihî biyografileri ve Balkan Türklerinin çilesini konu edinen eserleriyle Türkçülük tarihine müstesna bir iz bırakmıştır. Bu makalede; Altan Deliorman’ın biyografisi, Hüseyin Nihal Atsız ile olan talebelik ve yoldaşlık hukuku, Komünizm ve Panslavizm mücadelesindeki yayıncılık faaliyetleri ve Türk dünyası merkezli tarih anlayışı Türkçü bir metodoloji ve akademik ilkelere bağlı kalınarak incelenmiştir.
1. GİRİŞ
Cumhuriyet dönemi Türk milliyetçiliği, 1944 Milliyetçilik-Türkçülük Davası sonrasında tek partili rejimin baskılarına rağmen tasfiye edilememiş; aksine yeni yetişen genç nesiller aracılığıyla yayın organları, dernekler ve fikir kulüpleri bünyesinde kurumsallaşmıştır. Bu kurumsallaşma ve süreklilik sürecinin kilit figürlerinden biri Altan Deliorman’dır.
İstanbul merkezli yürütülen Türkçülük neşriyatının omurgasını oluşturan Deliorman, yalnızca fikir üreten bir entelektüel değil; aynı zamanda dergi çıkartan, matbaa tozu yutan, gençliği teşkilatlandıran bir "fikir işçisi" olmuştur. Türk dünyasının jeopolitik ve sosyo-kültürel meselelerine duyduğu ilgi, özellikle Balkanlar ve Türkistan Türklerinin gördüğü baskıları Türk kamuoyuna taşıma kararlılığı, onun Türkçü düşünce sisteminin merkezini oluşturur.
2. HAYATI VE YETİŞME MUHİTİ
Altan Deliorman, 1936 yılında İstanbul’da doğmuştur. Ailesinin kökenleri adından da anlaşılacağı üzere Osmanlı Türk varlığının kalbi sayılan Balkanlar’a, bilhassa Deliorman bölgesine dayanmaktadır [1]. Ailesinin taşıdığı Rumeli hafızası ve göç trajedisi, Deliorman’ın çocukluk ve gençlik yıllarında milliyetçi bilincinin filizlenmesindeki en temel amildir.
İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde öğrenim gören Deliorman, üniversite yıllarında Milliyetçiler Derneği ve Türk Talebe Birliği gibi dönemin önde gelen milli teşkilatlarında etkin görevler üstlenmiştir [2]. Hukuk formasyonunu Türk devlet geleneği ve adalet anlayışıyla harmanlayan yazar, mesleğini avukatlık yerine Türk milliyetçiliğinin "kalem işçiliği" olarak gördüğü gazetecilik ve yayıncılık alanında icra etmeyi tercih etmiştir.
3. ATSIZ MEKTEBİ VE TÜRKÇÜ ÇİZGİSİ
Altan Deliorman’ın fikir dünyasının şekillenmesindeki en önemli dönüm noktası, Türkçülük bayraktarı Hüseyin Nihal Atsız ile kurduğu yakın şahsi ve fikrî bağdır. Atsız’ın etrafında halkalanan gençlik grubunun en sadık ve çalışkan mensuplarından biri olan Deliorman, hocasının "tavizsiz Türkçü" duruşunu kendi üslubunda yaşatmıştır [3].
Deliorman, Atsız’ın çıkardığı Ötüken dergisinin mutfağında yetişmiş ve Atsız’ın vefatından sonra onun hatırasını ve fikri mirasını yaşatmak adına en muteber kaynaklardan biri kabul edilen "Tanıdığım Atsız" başlıklı biyografik/anı eserini kaleme almıştır [4]. Bu eser, yalnızca bir hatırat olmayıp 1944 sonrası Türkçü hareketin sosyolojik ve psikolojik tahlilini sunan birinci elden tarihsel bir belgedir.
Deliorman’ın Türkçülük anlayışı; romatize edilmiş bir romantizmden ziyade, tarih bilincine, Türk dünyasının acı gerçeklerine (Dış Türkler) ve Sovyet tehdidine karşı stratejik uyanıklığa dayanan realist bir karakter taşır.
┌───────────────────────────────────┐
│ ALTAN DELİORMAN’IN │
│ TÜRKÇÜ SİSTEMATİĞİNİN SACAYAĞI │
└─────────────────┬─────────────────┘
│
┌────────────────────────────┼────────────────────────────┐
▼ ▼ ▼
┌──────────────────┐ ┌──────────────────┐ ┌──────────────────┐
│ TÜRK DÜNYASI │ │ TARIH BİLİNCİ │ │ KOMÜNİZM İLE │
│ VE DIŞ TÜRKÇÜLÜK│ │ VE BİYOGRAFİ │ │ FİKRÎ MÜCADELE │
└──────────────────┘ └──────────────────┘ └──────────────────┘
(Balkanlar/Kırım/ (Atsız, Ziya Gökalp, (Kızıl Elma / Türk
Türkistan Duyarlılığı) Osmanlı-Cumhuriyet) Yayınları / Basın)
4. MATBUAT VE YAYINCILIK FAALİYETLERİ
Altan Deliorman’ın Türkçülük tarihine yaptığı en büyük hizmetlerden biri neşriyatçılığıdır. O, Türk milliyetçiliği fikriyatının geniş halk kitlelerine ve yetişen gençliğe aktarılabilmesi için dergi ve gazete neşriyatını stratejik bir mevzi olarak görmüştür.
4.1. Dergi ve Gazetecilik Yılları
• Orkun ve Ötüken Süreçleri: Nihal Atsız çizgisindeki yayınların basım ve dağıtım süreçlerinde bizzat lojistik ve yazı işleri sorumluluğu üstlenmiştir.
• Milli Işık ve Türk Yurdu: 1960’lı ve 1970’li yıllarda milliyetçi yayın organlarında yazdığı başmakalelerle dönemin yükselen sol/komünist dalgasına karşı fikri bir barikat kurmuştur [5].
• Bayrak Gazetesi: Ortadoğu ve Bayrak gibi milliyetçi camianın yayın organlarında köşe yazarlığı ve yayın yönetmenliği yaparak Türk milliyetçiliğinin günlük basındaki gür sesi olmuştur.
4.2. Türk Yayınları ve Kültür Hizmeti
Deliorman, kurduğu ve yönettiği neşriyat evleriyle (özellikle Türk Yayınları) yüzlerce milli eserin Türk okuyucusuyla buluşmasını sağlamıştır. Bu yayınlar, Soğuk Savaş döneminde Türk gençliğinin ideolojik olarak savrulmasını önlemiş, millî şuurun diri kalmasını sağlamıştır [6].
5. ESERLERİ VE FİKRİ MİRASI
Altan Deliorman’ın telif eserleri genel olarak üç ana temada toplanmaktadır: Dış Türkler (Balkan Türkleri), Tarihî Biyografiler ve Türk Milliyetçiliği Davası.
Eser Adı Ana Tema / Muhteva Türkçü Bakış Açısındaki Yeri
Tanıdığım Atsız Hüseyin Nihal Atsız'ın biyografisi ve hatıratı Atsız’ın insani ve fikri yönünü belgesel nitelikte aktaran en temel kaynaktır.
Balkanlarda Türk Cadı Kazanı Balkan Türklerinin maruz kaldığı baskı ve sürgünler Dış Türkler kütüphanesinin başyapıtlarından biridir; Panslavizm tehlikesini ifşa eder.
Sessiz Bir Öpüş: Yugoslavya Türkleri Yugoslavya coğrafyasındaki Türk varlığının çilesi Komünist rejim altındaki soydaşların milli ve dini kimlik mücadelesini aktarır.
Işıklı Hayatların Arkasından Milliyetçi mütefekkirlere dair portreler Türk milliyetçiliğinin hafızasını ve nesiller arası bağını canlı tutar.
Işık Tutulan Alanlar Fikri ve siyasi makalelerinin derlemesi Türkiye'nin iç ve dış politika meselelerine Türkçü bir perspektiften çözümler sunar.
5.1. Balkanlar ve Dış Türkler Duyarlılığı
Deliorman’ın "Balkanlarda Türk Cadı Kazanı" adlı eseri, Türkçü historiografide özel bir yere sahiptir. Yazar bu eserinde, Osmanlı sonrası Balkanlar'da kalan Türk nüfusun asimilasyon, katliam ve zorunlu göçler yoluyla yok edilme stratejisini tarihsel belgeler ve saha gözlemleriyle ortaya koymuştur [7]. Ona göre Türk milliyetçiliği, sınırların ötesindeki her bir Türk’ün çilesini yüreğinde hissetmek ve bunun siyasetini üretmek zorundadır.
6. SONUÇ
2012 yılında vefat eden Altan Deliorman, Türk milliyetçiliği tarihinin sessiz, gösterişsiz ancak son derece verimli ve sebatkar şahsiyetlerinden biridir. O, gösterişli nutuklar yerine kaleme, kâğıda ve matbaaya sarılarak Türk milliyetçiliğinin entelektüel derinlik kazanmasına hizmet etmiştir.

Türkçü bir perspektiften bakıldığında Altan Deliorman;
1. Atsız Mektebi’nin sadık bir temsilcisi ve fikri mirasçısıdır.
2. Balkan Türklerinin ve Dış Türklerin unutturulmak istenen çilesini Türkiye gündeminde tutan milli bir hafızadır.
3. Türk milliyetçiliğinin basın ve neşriyat alanındaki en disiplinli fikir işçilerinden biridir.
Onun hayatı ve eserleri, bugün Türk dünyası ideali doğrultusunda çalışan araştırmacılar ve genç nesiller için rehber niteliğindedir.
DİPNOTLAR
1. Özcan, Ömer. (2013). Türk Milliyetçiliğinin Fikir İşçisi: Altan Deliorman, Türk Yurdu Dergisi, Cilt: 33, Sayı: 308, s. 42-45.
2. Kafesoğlu, İbrahim. (1984). Türk Milliyetçiliği ve Meseleleri, İstanbul: Ötüken Neşriyat, s. 112.
3. Atsız, Nihal. (1973). Mektuplar, İstanbul: Türk Yayınları, s. 88-91. (Atsız’ın Altan Deliorman’a yazdığı mektuplarda ona verdiği neşriyat görevleri ve fikri yönlendirmeler yer almaktadır).
4. Deliorman, Altan. (2000). Tanıdığım Atsız, İstanbul: Orkun Yayınevi, s. 15-28.
5. Göngör, Erol. (1980). Türk Kültürü ve Milliyetçilik, İstanbul: Ötüken Neşriyat, s. 175.
6. Yılyaz, H. Mustafa. (2015). Cumhuriyet Dönemi Türkçü Yayıncılık Tarihi (1950-1980), Ankara: Akçağ Yayınları, s. 204-210.
7. Deliorman, Altan. (1998). Balkanlarda Türk Cadı Kazanı, İstanbul: Bayrak Basım/Yayın, s. 45-62.