DEFTER

1930’lu yıllarda Mustafa Kemal Atatürk’ün önderliğinde biçimlenen Türk Tarih Tezi, Türk milletinin kökenlerini Orta Asya’nın en eski dönemlerine kadar dayandırarak otokton bir medeniyet anlayışı geliştirmeyi hedeflemiştir. Bu tez kapsamında Orta Asya bozkırlarında kurulan büyük imparatorluklar ve bu imparatorlukları kuran tarihsel şahsiyetler Türk tarihinin bütüncül bir parçası olarak değerlendirilmiştir. Bu çalışmada, Cengiz Han ve kurduğu Moğol İmparatorluğu’nun Türk Tarih Tezi içerisindeki yeri, dönemin akademik yayınları ve birincil kaynakları ışığında incelenmektedir.

Bu çalışmada, 20. yüzyıl Türk tarihçiliğinin ve düşünce hayatının en önemli isimlerinden biri olan Prof. Dr. İbrahim Kafesoğlu’nun (1914-1984) hayatı, akademik mirası, metodolojisi ve Türk milliyetçiliği düşüncesine katkıları incelenmektedir. Kafesoğlu, Türk milli kültürünü bilimsel bir metodolojiyle temellendirerek "Türk-İslam Sentezi" veya kendi ifadesiyle "Türk Millî Kültürü" kavramının mimarlarından biri olmuştur. Onun İslam öncesi Türk tarihine getirdiği sosyolojik ve kültürel bakış açısı, Cumhuriyet dönemi Türk tarih yazımında çığır açmıştır.

Bu akademik çalışmada; Türk Dünyası arasında edebi, kültürel, akademik ve kurumsal bağların yeniden tesis edilmesinde öncü roller üstlenmiş olan akademisyen, yazar, yayıncı ve sivil toplum önderi Prof. Dr. Yakup Deliömeroğlu’nun (yazılarındaki adıyla Yakup Ömeroğlu) biyografisi, entelektüel vizyonu ve kültürel diplomasiye sunduğu katkılar kapsamlı bir biçimde incelenmiştir. Çalışma; Deliömeroğlu’nun akademik kariyerini, Türkiye Yazarlar Birliği (TYB) ve Avrasya Yazarlar Birliği (AYB) genel başkanlıkları dönemindeki icraatlarını, Kardeş Kalemler dergisi ile kurduğu ortak edebiyat kanonunu ve uluslararası ölçekte yürüttüğü somut projeleri tarihsel ve sosyolojik bağlamı içinde ele almaktadır.

Dr. Cevat Heyet (1925-2014), mesleki yaşamında uluslararası çaptaki başarılarıyla tanınan uzman bir cerrah, entelektüel hayatında ise Güney Azerbaycan Türklerinin dil, edebiyat, tarih ve milli kimlik mücadelesine yön veren duayen bir Türkologdur. Pehlevi rejimi ve sonrasındaki zorlu siyasi iklime rağmen, Tehran’da yayımladığı Varlık dergisi etrafında bir Türk kültürü havzası oluşturmuştur. Bu çalışmada; Cevat Heyet’in biyografisi, tıp bilimindeki yeri, Türkolojiye sunduğu metodolojik katkılar ve Varlık dergisi eksenindeki yayıncılık faaliyetleri akademik bir çerçevede incelenmektedir.

Türk milliyetçiliği hareketi içerisinde farklı dönemlerde görev alan isimler, bulundukları zamanın siyasi ve toplumsal şartları içerisinde değerlendirilmelidir. Bu isimlerden biri de Ülkü Ocakları’nın eski genel başkanlarından Ulvi Batu’dur. Gençlik teşkilatının önemli dönemlerinden birinde üstlendiği görevle, ülkücü gençliğin teşkilatlanması ve eğitim faaliyetlerinin yürütülmesinde rol almıştır.