DEFTER

Bu çalışma, 20. yüzyıl Türk düşünce ve kültür hayatının özgün figürlerinden biri olan Fethi Gemuhluoğlu’nun (1922–1977) entelektüel portresini, dostluk felsefesini ve kurumsal/bireysel düzeydeki etkilerini incelemektedir. Fikirlerini derli toplu teorik metinlerden ziyade sohbet, mektup ve şahsi temaslar yoluyla aktaran Gemuhluoğlu, dönemin gençlik hareketleri, vakıf medeniyeti anlayışı ve tasavvufi insan tasavvuru üzerinde derin izler bırakmıştır. Makalede, Gemuhluoğlu’nun "Dostluk" kavramı etrafında şekillendirdiği medeniyet tasavvuru, Türk Petrol Vakfı’ndaki yönlendirici rolü ve Cumhuriyet dönemi Türk muhafazakâr-mukaddesatçı entelektüel kuşağının yetişmesindeki işlevi analitik bir yaklaşımla ele alınmaktadır. Anahtar Kelimeler: Fethi Gemuhluoğlu, Dostluk Felsefesi, Türk Düşünce Tarihi, Tasavvuf, Türk Petrol Vakfı, Muhafazakâr Entelektüeller.

Türkiye’nin yakın siyasi ve sosyal tarihinde sendikal hareketler, yalnızca çalışma hayatının düzenlenmesiyle sınırlı kalmamış; ideolojik ve toplumsal dönüşümlerin de merkezinde yer almıştır. 1970’li yılların çalkantılı atmosferinde Türk milliyetçiliği fikri doğrultusunda işçi haklarını savunmak ve çalışma hayatında sol sendikal hegemonyaya alternatif bir hat oluşturmak amacıyla kurulan Milliyetçi İşçi Sendikaları Konfederasyonu (MİSK), bu dönemin en dikkat çeken yapılarından biridir. Bu hareketin kurucularından, uzun yıllar yöneticiliğini ve genel başkanlığını üstlenen Mete Beşen, Türk sendikacılık tarihinin önemli figürleri arasında yer almaktadır.

Türkiye’de işçi ve emek hareketinin gelişimi, ülkenin siyasi ve sosyo-ekonomik dinamikleriyle her dönem iç içe olmuştur. Özellikle 1970'li yıllar, Türkiye'de ideolojik kutuplaşmaların ve sendikal bölünmelerin en yoğun yaşandığı dönemi simgeler. Sol ideolojik çizgideki DİSK ve daha merkez/liberal çizgide değerlendirilen Türk-İş’in yanı sıra milliyetçi-toplumcu bir işçi hareketi ihtiyacından doğan Milliyetçi İşçi Sendikaları Konfederasyonu (MİSK), Türk çalışma hayatının özgün yapılarından biri olarak öne çıkar.

Türk milliyetçiliği tarihinin ve gençlik hareketlerinin en kritik dönemlerinden biri olan 1960'lı yılların sonlarında, kurumsal yapılaşmanın harcını koyan isimlerin başında Aytekin Yıldırım gelmektedir. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi (Mülkiye) bünyesinde başlayan akademik ve fikrî mücadelesini, Ülkü Ocakları Birliği'nin kuruculuğu ve ilk genel başkanlığıyla taçlandıran Yıldırım, dönemin sosyo-politik atmosferinde derin izler bırakmıştır. Bu çalışmada, 07 Ekim 2020 tarihinde hayatını kaybeden Aytekin Yıldırım’ın biyografisi, teşkilatçı kişiliği ve Türk milliyetçiliği hareketindeki yeri akademik bir yaklaşımla ele alınmaktadır.

Özet 20. yüzyıl sonu Türk siyasi ve fikrî yaşamında önemli bir yere sahip olan Abdulhadi Toplu, Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) ve Ülkücü Harekete bağlılığıyla tanınan akademisyen, yazar ve siyasetçidir. Bu çalışmada, Abdulhadi Toplu'nun hayatı, fikrî yapısı, Türk siyasal hayatına katkıları ve Türk-İslam Ülküsü çerçevesinde kaleme aldığı eserleri akademik bir perspektifle incelenmektedir.