DEFTER

Bu çalışma, Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemine ve Türk dünyasının dönüm noktasına damgasını vuran İsmail Enver Paşa’nın (1881-1922) hayatını, askeri stratejilerini ve ideolojik dönüşümünü Türk milliyetçiliği ekseninde incelemektedir. İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin önder figürlerinden biri olan Enver Paşa, İmparatorluğun dağılma sürecinde Türk milletinin bekasını ve bağımsızlığını merkeze alan radikal hamleler gerçekleştirmiştir. Sadece Osmanlı coğrafyasıyla sınırlı kalmayıp Türkistan coğrafyasına uzanan Turan ve Türkçü bakışı ve hedefi, Türk askeri ve siyasi tarihinin en özgün sayfalarından birini oluşturmaktadır. Makale, Enver Paşa'nın meşrutiyet devrimciliğinden Kafkas İslam Ordusu stratejisine ve Türkistan Basmacı Hareketi'ne uzanan mücadele hattını akademik ve metodolojik bir yaklaşımla değerlendirmektedir.

Durmuş Ahsen Batur (1954–2022), Çağdaş Türk tarihçiliği, Türkoloji ve Doğu araştırmaları sahasında müstakil telif çalışmaları, Türkistan coğrafyası ile Rus, Arap ve Fransız kaynaklarından yaptığı nitelikli çevirileri ve kurucusu olduğu Selenge Yayınları ile derin izler bırakmış bir araştırmacı, yazar ve müteferrik tercümandır.[1] Batur, üniversite kadrolarında "Prof. Dr." unvanıyla yer almamış bağımsız bir araştırmacı olmakla birlikte, birincil tarihî kaynakları ve Rusça Türkoloji literatürünü Türkçe literatüre kazandırmadaki başarısı dolayısıyla akademiye tarafından "tek başına bir enstitü" sıfatıyla anılmıştır.[2] Bu çalışmada Ahsen Batur’un hayatı, tercüme metodolojisi, Türk tarihi araştırmalarındaki yeri ve yayıncılık misyonu akademik bir perspektifle incelenmektedir.

RAHMETLİ AĞABEYİM NECDET SEVİNÇ'TEN MUHTEŞEM BİR ŞİİR Necdet SEVİNÇ BİR SABAH ANTEP GAR'INDA

Fahrettin Kerim Gökay (1900-1985), Erken Cumhuriyet Dönemi’nden itibaren Türkiye’nin toplumsal, tıbbi ve idari yapısının şekillenmesinde önemli roller üstlenmiş çok yönlü bir devlet adamı ve tıp insanıdır. Türkiye’de nöropsikiyatri disiplininin kurumsallaşmasına öncülük eden Gökay, aynı zamanda uzun yıllar yürüttüğü İstanbul Valiliği ve Belediye Başkanlığı görevleriyle kent tarihine damgasını vurmuştur. Bu makalede, Gökay’ın bilimsel tıp kariyeri, idari/bürokratik faaliyetleri, siyasi yaşamı ve halk kültüründeki yeri tarihsel ve sosyolojik bir perspektiften incelenmektedir.

Bu çalışma, Osmanlı Devleti’nin kurucusu ve ilk hükümdarı olan Osman Bey’in (1258–1324) tarihsel rolünü, siyasi stratejilerini ve beyliğin teşekkül ettiği uç (sınır) toplumunun dinamiklerini incelemektedir. 13. yüzyıl sonu ile 14. yüzyıl başlarında Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu ile Anadolu Selçuklu Devleti arasındaki güç boşluğunda şekillenen Osmanlı Beyliği, uyguladığı pragmatik diploması, gazâ ideolojisi ve toplumsal ittifaklar sayesinde kısa sürede bölgesal bir güç haline gelmiştir. Makalede, Halil İnalcık, Paul Wittek ve Mehmet Fuad Köprülü gibi modern tarihçilerin kuramsal yaklaşımları ışığında Osman Bey’in askerî başarıları ve devletleşme sürecindeki yeri analiz edilmektedir.