DEFTER

Yahya Kemal Beyatlı, 2 Aralık 1884 tarihinde Osmanlı coğrafyasının serhat şehirlerinden Üsküp’te dünyaya gözlerini açmıştır. Şairin doğum günü olan 2 Aralık tarihini yoğunluğum ve gündem koşulları sebebiyle zamanında paylaşamadım, anamadım. Türk şiirinin ve Türk düşünce tarihinin bu köşe taşını, vefatının üzerinden geçen onlarca yıla rağmen hürmet ve rahmetle anıyorum.

Bu çalışma, 20. yüzyıl Türk dünyasının önde gelen düşünür, tarihçi ve araştırmacılarından biri olan Baymirza Hayit’in (1917-2006) hayatını, fikri mücadelesini ve Türkistan merkezli akademik çalışmalarını incelemektedir. İkinci Dünya Savaşı yıllarından itibaren Batı akademisinde Türkistan tarihine ilişkin bakış açısını şekillendiren Hayit, Sovyet Doğu Bloku politikalarına ve sömürgecilik anlayışına karşı bilimsel ve fikri bir mücadele yürütmüştür. Bu makalede, Hayit'in Türkistan konseptine yaklaşımı, Sovyet ve Çin idaresindeki Türk halklarının durumuna dair analizleri ve Türk birliği mefkûresine hizmet eden yayınları akademik bir çerçevede ele alınmaktadır. Anahtar Kelimeler: Baymirza Hayit, Türkistan, Türk Dünyası, Sovyet Araştırmaları, Basmacı Hareketi, Pantürkizm.

Şehadetinin Yıl Dönümünde Kutlu Türk Ahmet Cevad’ı Rahmat ve Minnetle Anıyoruz Türk milletinin bağrından çıkan öyle kahramanlar vardır ki, onlar yalnızca sözleriyle değil, kanlarıyla ve canlarıyla Türk bayrağının şanını göklere yükseltmişlerdir. İşte bu ölümsüz şahsiyetlerden biri, kalemiyle olduğu kadar cephedeki cesaretiyle de Turan meşalesini harlandıran büyük Türkçü şair, yazar ve mücadele adamı Ahmet Cevad Ahundzade'dir.

15. yüzyıl Timurlu Dönemi, İslam medeniyeti tarihinin yanı sıra dünya bilim tarihi açısından da önemli bir dönüm noktasını teşkil eder. Bu dönemin merkezindeki en müstesna figürlerden biri, hem siyasi idareci hem de astronom ve matematikçi kimliğiyle öne çıkan Uluğ Bey’dir (1394–1449). Semerkand’da kurduğu rasathane ve medrese, astronomi ve matematik alanında metodolojik bir devrim yaratmış; hazırlattığı Zîc-i Uluğ Bey (Zîc-i Gürâgânî) isimli eser çağını aşan ölçüm hassasiyetiyle Doğuda ve Batıda asırlarca temel başvuru kaynağı olmuştur. Bu makale, Uluğ Bey’in bilimsel mirasını, kurumsal katkılarını ve astronomi tarihine etkilerini nitelsel metin analizi yöntemiyle incelemektedir. Anahtar Kelimeler: Uluğ Bey, Timurlu Rönesansı, Semerkand Rasathanesi, Zîc-i Uluğ Bey, Astronomi Tarihi.

Bu çalışmada, Türkiye Cumhuriyeti’nin 57. Koalisyon Hükümeti (57. Hükümet) döneminde Sağlık Bakanlığı görevini üstlenen tıp doktoru ve siyasetçi Doç. Dr. Osman Durmuş’un (1947-2020) akademik kökenleri, idari kararları, kriz yönetimi stratejileri ve Türk sağlık sistemine etkileri incelenmektedir. Genel cerrahi uzmanlığından bakanlık makamına uzanan süreçte Osman Durmuş; 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi kriz yönetimi, uluslararası yardım politikaları, kamu hekimlerinin mecburi hizmet uygulamaları ve biyotörörizm/halk sağlığı tedbirleri gibi alanlarda özgün ve tartışmalı figürlerden biri olmuştur. Çalışma, Durmuş’un bakanlık dönemindeki icraatlarını "kamusal bürokrasi vesayeti", "sağlıkta yerlilik ve millilik" ilkeleri ile "kriz yönetimi pragmatizmi" ekseninde analiz etmektedir. Anahtar Kelimeler: Osman Durmuş, Türk Sağlık Politikası, 57. Hükümet, Kriz Yönetimi, Mecburi Hizmet, Halk Sağlığı.