BUGÜN ŞEHİT OLANLAR — 1 KASIM
— Kasım 2026 sayısı —
DEFTER
**Türk Milliyetçiliği ve Edebiyat Tarihinde Sessiz Bir Adanmışlık: Mustafa Kayabek’in Hayatı, Fikri Çizgisi ve Eserleri -Yunus Buğra YILMAZ**
Türk milliyetçiliği ve Türkçülük düşüncesi, 19. yüzyılın sonlarında filizlenip 20. yüzyılın çalkantılı siyasi ortamında kurumsallaşan, edebiyat ile ideolojinin iç içe geçtiği köklü bir gelenektir. Bu geleneğin II. Dünya Savaşı sonrası ve Cumhuriyet dönemi evresinde öne çıkan yayın organları, genç nesil şair ve yazarların yetişmesinde kilit rol oynamıştır. Hüseyin Nihal Atsız çevresinde şekillenen yayın çizgisinin emektar isimlerinden biri de Mustafa Kayabek’tir. Kayabek; şairliği, yazarlığı, yayıncılık faaliyetleri ve Türkçü düşünceye sunduğu katkılarla Türk edebiyatı ve fikir tarihinde özgün bir yere sahiptir.
**BİR OSMANLI MÜŞİRİ VE İLK İLMÎ TÜRKÇÜLERDEN SÜLEYMAN HÜSNÜ PAŞA: HAYATI, ASKERÎ/SİYASİ ROLÜ VE ENTELEKTÜEL MİRASI Yunus Buğra YILMAZ**
19. yüzyıl Osmanlı askerî, siyasi ve fikrî hayatının dikkat çeken isimlerinden biri olan Süleyman Hüsnü Paşa (1838-1892), hem askerî kariyeri hem de milliyetçilik düşüncesinin erken dönem ilmî zeminini oluşturan eserleriyle öne çıkmıştır. Bu çalışmada, Süleyman Hüsnü Paşa’nın İstanbul’daki ilk yıllarından itibaren aldığı eğitim, 1876 darbesindeki siyasi rolü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’ndaki (93 Harbi) Şıpka Geçidi komutanlığı, yargılanması, Bağdat sürgünü ve Türkçülük düşüncesine sağladığı tarihsel ve filolojik katkılar inceleme konusu yapılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Süleyman Hüsnü Paşa, Şıpka Geçidi Muharebeleri, 93 Harbi, Türkçülük, Tarih-i Âlem, İlm-i Sarf-ı Türki.
**BEKİR BÜYÜKARKIN’IN ROMANLARINDA TARİHÎ ŞUUR, MİLLÎ KİMLİK VE EDEBÎ ESTETİK -Yunus Buğra YILMAZ**
Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatının özgün kalemlerinden biri olan Bekir Büyükarkın (1921-1998), şiir, tiyatro, deneme ve roman gibi türlerde eserler vermiş çok yönlü bir sanatkârdır. Edebî üretimi içerisinde özellikle tarihî romanları, Türk milletinin geçmişiyle kurduğu duygusal ve zihinsel bağ, millî kimlik inşası ve tarihsel bilincin kitlelere aktarılması açısından hususi bir yere sahiptir. Bu makalede, Büyükarkın’ın tarihî roman türündeki eserleri merkeze alınarak yazarın tarih anlayışı, roman kurgusundaki estetik unsurlar ve Türk roman geleneğindeki yeri akademik bir çerçevede incelenmektedir.
**CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRK EDEBİYATI VE BASININDA MİLLÎ HAFIZANIN İNŞASI: FERİDUN FAZIL TÜLBENTÇİ VE POPÜLER TARİH ANLATIMCILIĞI - Yunus Buğra YILMAZ**
Bu çalışmada, Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatında popüler tarih romancılığı, gazetecilik ve radyo yayıncılığını harmanlayan Feridun Fazıl Tülbentçi’nin (1912–1982) entelektüel biyografisi, edebi metodu ve kolektif hafıza inşasındaki rolü akademik bir çerçevede incelenmektedir. Tülbentçi’nin şiirle başlayan edebi yolculuğu; tefrika romanlar, gazete yazıları ve Ankara/İstanbul radyolarında sunduğu tarih programları vasıtasıyla kitlesel bir nitelik kazanmıştır. Eserlerindeki kurmaca-gerçeklik dengesi, "Pax Ottomana" vurgusu ve tarihsel anlatıyı halka yayma misyonu edebi tahliller ışığında ele alınmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Feridun Fazıl Tülbentçi, Popüler Tarih Romancılığı, Tefrika Roman, Radyo Yayıncılığı, Kolektif Hafıza, Pax Ottomana.
**SERVET SOMUNCUOĞLU: TÜRK KÜLTÜR TARİHİNDE GÖRSEL BELGELEMENİN ÖNCÜSÜ -Yunus Buğra YILMAZ**
Servet Somuncuoğlu (1964–2013), Türk kültür tarihi araştırmalarında görsel belgeleme yöntemlerini ön plana çıkaran gazeteci, yazar, araştırmacı ve belgesel yönetmenidir. Fotoğraf sanatçısı kimliğiyle Türklerin tarih öncesi kaya resimlerini sistematik biçimde belgeleyen Somuncuoğlu, 2008 yılında Sedat Simavi Sosyal Bilimler Ödülü’ne layık görülmüştür.